Προς :

Όπως Πίνακας Αποδεκτών

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ

2. ΣΤΑΔΙΑ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΓΚΡΙΣΗ ΚΠΣ

3. ΕΓΚΡΙΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΩΝ ΚΑΙ ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΜΟΥ

4. Γ’ ΚΠΣ ΚΑΙ ΝΕΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

5. ΕΡΓΟ ΑΠΟΔΕΚΤΩΝ ΕΓΚΥΚΛΙΟΥ

Το Γ΄ΚΠΣ της Ελλάδας εγκρίθηκε από το Κολέγιο των Επιτρόπων στις 26-7-2000 και εντος του Σεπτεμβρίου αναμένεται η επίσημη απόφαση της Ε.Ε.

Η έγκριση του Γ΄ΚΠΣ αποτελεί το επιστέγασμα μίας τριετούς επίπονης και μεθοδικής προσπάθειας και μίας ανοικτής διαδικασίας με την κοινωνία, προκειμένου να προκρίνουμε τις καλύτερες δυνατές αναπτυξιακές επιλογές για τη χώρα. Αποτυπώνει παράλληλα τη σημασία των προσπαθειών της Κυβέρνησης όταν το Μάρτιο του 1999 στη Σύνοδο Κορυφής του Βερολίνου διασφάλισε πολύ σημαντικούς πόρους για τη χώρα, ώστε να καθίσταται εφικτή η χρηματοδότηση των επιλογών αυτών.

Η νέα διαρθρωτική παρέμβαση θα παίξει καθοριστικό ρόλο στην επιτάχυνση των ρυθμών της πραγματικής σύγκλισης και με τις άλλες χώρες της Ε.Ε., στην περιφερειακή σύγκλιση στην ισόρροπη κατανομή της ευημερίας σε ολόκληρη τη χώρα, στην κοινωνική συνοχή, στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των Ελλήνων.

Η κινητοποίηση και η συντονισμένη δράση του συνόλου των αρχών και φορέων εφαρμογής του προγραμματισμού του δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, των κοινωνικο – οικονομικών εταίρων, αποτελούν προϋπόθεση sine qua non για την επιτυχή ολοκλήρωση της συλλογικής αυτής εθνικής προσπάθειας.

Το Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας στο πλαίσιο των ευθυνών συντονισμού της εκτέλεσης του ΚΠΣ, καταβάλει την οργανωτική προσπάθεια που του αναλογεί, ώστε να υπάρχει πλήρης αντιστοίχιση μεταξύ, αφ’ ενός των τεράστιων πόρων που διατίθενται για την εκτέλεση των έργων και των δράσεων και αφ’ ετέρου των διατιθέμενων μέσων σε ανθρώπινο δυναμικό, εργαλεία διαχείρισης και βελτιωμένες διαδικασίες υλοποίησης.

Στο πλαίσιο των αρχών του Δημοκρατικού Προγραμματισμού, οργανώθηκε σε κεντρικό και περιφερειακό επίπεδο η κατάρτιση του Σχεδίου Ανάπτυξης 2000-2006 με την συνεργασία των οργάνων προγραμματισμού, Υπουργείων, Περιφερειακών Αρχών και Συμβουλίων, Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων και Α΄ βάθμιας Αυτοδιοίκησης, με συμμετοχή των Κοινωνικών, Οικονομικών και Επιστημονικών Εταίρων.

Συντάχθηκε το “ Συνοπτικό Σχέδιο Περιφερειακής Ανάπτυξης 2000 – 2006”, τον Οκτώβριο του 1998, στο οποίο αποτυπώθηκαν οι κεντρικές στρατηγικές επιλογές ανάπτυξης της χώρας μας και οι κύριες τομεακές και περιφερειακές κατευθύνσεις.

Με επανάληψη των διαδικασιών προγραμματισμού σε πιο εξειδικευμένη μορφή, συντάχθηκε το αναλυτικό Σχέδιο Ανάπτυξης 2000 – 2006 που υποβλήθηκε στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή το Σεπτέμβριο του 1999.

Το Μάρτιο του 1999, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο του Βερολίνου ενέκρινε μετά από σημαντικές διαπραγματεύσεις αυξημένα κονδύλια για τη χώρα μας, που μαζί με την εθνική και την ιδιωτική συμμετοχή προσδιορίζουν ένα ύψος πόρων 17,5 τρις, που προβλέπεται να διατεθούν για την υλοποίηση της νέας παρέμβασης μέσω του Γ΄ ΚΠΣ, του Β΄ Ταμείου Συνοχής και των νέων Κοινοτικών Πρωτοβουλιών.

Τον Ιούλιο του 2000 εγκρίθηκε από το κολέγιο των Επιτρόπων το Γ’ ΚΠΣ και εντός του Σεπτεμβρίου αναμένεται η επίσημη απόφαση της Ε.Ε., οπότε θα σας αποσταλεί και το πλήρες κείμενο του Γ΄ΚΠΣ.

Με βάση τις επιλογές του Σ.Α. 2000 –2006, οι προγραμματικές αρχές των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων, κατήρτισαν τα Σχέδια Επιχειρησιακών Προγραμμάτων (ΣΕΠ), τομεακά και περιφερειακά, σε συνάφεια μεταξύ τους ώστε συνολικά να συμβάλουν στην επίτευξη των γενικών στόχων του Προγράμματος. Τα τομεακά και περιφερειακά ΣΕΠ 2000-2006 υποβλήθηκαν στην Ε. Επιτροπή μεταξύ Φεβρουαρίου και Απριλίου 2000. Η έγκαιρη υποβολή των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων στην Ε.Ε. μας επέτρεψε να εκμεταλλευτούμε την πρόβλεψη του Κανονισμού για δυνατότητα αναδρομικής επιλεξιμότητας δαπανών από 1/1/2000.

Τον Ιούνιο του 1999 εγκρίθηκαν οι νέοι διαρθρωτικοί Κανονισμοί της Ε.Ε. και βάσει αυτών προσαρμόσθηκαν οι διαδικασίες και το περιεχόμενο των υπό κατάρτιση προγραμμάτων. Επίσης, το Ιούλιο του 1999 εγκρίθηκαν οι ενδεικτικές κατευθύνσεις της Ε.Ε., για τα προγράμματα της περιόδου 2000-2006, που αφορούν τις Περιφέρειες του στόχου 1 και λαμβάνονται υπόψη κατά την κατάρτιση των Προγραμμάτων.

Όπως εμφανίζεται παρακάτω οι συνολικά κατανεμημένοι πόροι του νέου διαρθρωτικού προγράμματος στις επιμέρους προτεραιότητες που έχουν τεθεί (Γ’ ΚΠΣ & Ταμείο Συνοχής) ανέρχονται σε 12,5 τρις δρχ. σε όρους δημόσιας δαπάνης και με εκτιμώμενο συνολικό κόστος 16,2 τρις δρχ..

Παράλληλα σημαντικοί πόροι, ύψους 400 δις δρχ., θα αντληθούν και μέσω των τεσσάρων (4) Κοινοτικών Πρωτοβουλιών (URBAN, INTERREG, LEADER & EQUAL).

Επισημαίνεται ότι παραμένουν ως αποθεματικά (επίδοσης και προγραμματισμού) ακατανέμητοι πόροι για το Γ’ ΚΠΣ ύψους 780 δις δρχ. που θα κατανεμηθούν κατά τη διάρκεια της νέας προγραμματικής περιόδου με συγκεκριμένα κριτήρια επίδοσης και αποτελεσματικότητας.

Παράλληλα με τη διαδικασία κατάρτισης και έγκρισης του ΚΠΣ, την περίοδο Μαiου – Ιουλίου, προωθήθηκαν και ολοκληρώθηκαν οι διαπραγματεύσεις με την Ε.Ε., στο πλαίσιο της κατάρτισης των νέων Επιχειρησιακών Προγραμμάτων. Με τις διαβουλεύσεις που έγιναν οριστικοποιήθηκαν οι επιμέρους επιλογές σε τομεακό και περιφερειακό επίπεδο. Οι επιλογές αυτές αντανακλούν και τις αρχικές μας θέσεις.

Τα Τομεακά Επιχειρησιακά Προγράμματα, με τις συμφωνηθείσες προσαρμογές, αποστέλλονται για έγκριση στην Ε.Ε. Ήδη έχουν αποσταλεί τα Επιχειρησιακά Προγράμματα “Οδικοί Άξονες, Λιμάνια, Αστική Ανάπτυξη”, “Πολιτισμός”, “Ανάπτυξη Υπαίθρου”, “Αλιεία”, “Κοινωνία της Πληροφορίας”. Μέχρι τις 15 Σεπτεμβρίου θα έχει ολοκληρωθεί η αποστολή των Τομεακών Επιχειρησιακών Προγραμμάτων.

Παράλληλα έχουν υποβληθεί στην Ε.Ε. και τα αναθεωρημένα Σχέδια Περιφερειακών Προγραμμάτων. Τα Σχέδια αυτά θα συζητηθούν με την Ε.Ε. και θα οριστικοποιηθούν εντός του Σεπτεμβρίου προκειμένου να έχουμε την τελική τους έγκριση.

Είναι το αμέσως επόμενο έγγραφο για την υλοποίηση της στρατηγικής του προγράμματος και των προτεραιοτήτων, το οποίο περιλαμβάνει λεπτομερή στοιχεία του προγράμματος σε επίπεδο μέτρου, που καταρτίζεται από το κράτος μέλος και αποστέλλεται στην Ε.Ε. για ενημέρωση. Η Αρχή Διαχείρισης πρέπει να εγκρίνει το συμπλήρωμα προγραμματισμού το αργότερο τρεις μήνες μετά από την απόφαση της Επιτροπής για την έγκριση ενός επιχειρησιακού προγράμματος.

Σε αντίθεση με το επιχειρησιακό πρόγραμμα για το οποίο απαιτείται συνοπτική μόνο περιγραφή των μέτρων, το συμπλήρωμα προγραμματισμού παρέχει λεπτομερή στοιχεία σχετικά με το περιεχόμενο των μέτρων, τα οποία περιλαμβάνουν :

• την εκ των προτέρων αξιολόγησή τους σύμφωνα με το άρθρο 41 του Κανονισμού, δηλαδή την απόδειξη της συνεκτικότητάς τους με τους στόχους των αντίστοιχων προτεραιοτήτων,
• τους σχετικούς με την παρακολούθηση δείκτες σύμφωνα με το άρθρο 36 του Κανονισμού που περιλαμβάνουν ιδίως τους δείκτες που χρησιμοποιούνται για την κατανομή του αποθεματικού επίδοσης καθώς και :

• τους ειδικούς στόχους, ποσοτικοποιημένους,εφόσον επιδέχονται ποσοτικοποίησης, και τη συνεκτικότητά τους με τις αντίστοιχες προτεραιότητες·
• το στάδιο στο οποίο βρίσκεται η ενίσχυση από άποψη πραγματικής υλοποίησης, τα αποτελέσματα και, εφόσον είναι δυνατόν, τις επιπτώσεις τους στο κατάλληλο επίπεδο (προτεραιότητα ή μέτρο)·
• την πρόοδο του χρηματοδοτικού σχεδίου

Η Επιτροπή Παρακολούθησης εξετάζει και εγκρίνει τα κριτήρια για την επιλογή των χρηματοδοτούμενων ενεργειών στο πλαίσιο κάθε μέτρου, εντός έξι μηνών από την έγκριση του Επιχειρησιακού Προγράμματος. Για την επίσπευση του ρυθμού των προγραμμάτων, συνιστάται να παρέχονται προσωρινά κριτήρια επιλογής με το Συμπλήρωμα Προγραμματισμού, για μεταγενέστερη επίσημη έγκριση.

Θα πρέπει να περιλαμβάνονται οι κατηγορίες των τελικών δικαιούχων του μέτρου (π.χ. Υπηρεσίες Περιφέρειας, Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης, Μ.Μ.Ε. κλπ)

• O χρηματοδοτικός πίνακας ανά μέτρο για το Συμπλήρωμα Προγραμματισμού είναι ο ίδιος που συμπληρώθηκε για το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα. Αυτό το χρηματοδοτικό σχέδιο πρέπει να είναι συνεκτικό με το χρηματοδοτικό σχέδιο του επιχειρησιακού προγράμματος και να τηρούνται οι βαρύτητες που έχουν αποφασιστεί στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα.
• στο χρηματοδοτικό σχέδιο περιλαμβάνεται περιγραφή των ρυθμίσεων χορήγησης της συγχρηματοδότησης για τα μέτρα.

Τα μέτρα πληροφόρησης και δημοσιότητας παρουσιάζονται με τη μορφή ενός σχεδίου δράσεων που αφορά την επικοινωνία τόσο στο επίπεδο του ΚΠΣ όσο και στο επίπεδο κάθε επιχειρησιακού προγράμματος. Όπως καταγράφεται και στις διατάξεις εφαρμογής που συνοδεύουν τα Επιχειρησιακά Προγράμματα, για την εξασφάλιση της ομοιογένειας συνοχής και συνεργασίας μεταξύ των μέτρων δημοσιότητας και πληροφόρησης του ΚΠΣ και των επιχειρησιακών προγραμμάτων, η διαχειριστική αρχή του ΚΠΣ παρέχει ενιαίες αρχές και πλαίσια προς τις διαχειριστικές αρχές των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων και φροντίζει για την συνολική παρακολούθηση, εποπτεία και συντονισμό.

Τα σχέδια δράσης κάθε Επιχειρησιακού Προγράμματος παρουσιάζονται στο Συμπλήρωμα Προγραμματισμού σύμφωνα με τον Καν. (ΕΚ) 1159/2000.

Περιγραφή των ρυθμίσεων που έχουν συμφωνηθεί μεταξύ της Επιτροπής και του κράτους μέλους, για την ηλεκτρονική ανταλλαγή των στοιχείων που απαιτούνται με σκοπό την κάλυψη των απαιτήσεων σχετικά με τη διαχείριση, την παρακολούθηση και την αξιολόγηση. Τα παραπάνω αφορούν ειδικότερα τα στοιχεία που θα καταχωρούνται στο ΟΠΣ “ΕΡΓΟΡΑΜΑ” .

Σύμφωνα με το νέο Κανονισμό των Διαρθρωτικών Ταμείων, ο ρόλος της “εκ των προτέρων” αξιολόγησης στη διαμόρφωση και έγκριση των Προγραμμάτων 2000-2006 είναι καθοριστικός.

Το Συμπλήρωμα Προγραμματισμού πρέπει να παρέχει -όπως αναφέρεται και στο Έγγραφο Εργασίας 1 της Ε.Ε. - λεπτομερή στοιχεία σχετικά με το περιεχόμενο των μέτρων, στα οποία συμπεριλαμβάνεται και η εκ των προτέρων αξιολόγησή τους σύμφωνα με το άρθρο 41(3) του Κανονισμού. Η αξιολόγηση περιλαμβάνει :

• την απόδειξη της συνεκτικότητας των μέτρων με τους στόχους των αντίστοιχων προτεραιοτήτων,

• τους σχετικούς με την παρακολούθηση δείκτες σύμφωνα με το άρθρο 36, του κανονισμού με έμφαση στους δείκτες που χρησιμοποιούνται για την κατανομή του αποθεματικού επίδοσης και

• την αξιολόγηση της επάρκειας των προβλεπόμενων προσωρινών κριτηρίων επιλογής έργων

Ειδικότερα και σύμφωνα με το Εγγραφο Εργασίας 2 της Ε.Ε. , η εκ των προτέρων αξιολόγηση του Συμπληρώματος Προγραμματισμού (που θα αποτελέσει ξεχωριστό κεφάλαιο) θα πρέπει να καλύψει σημεία που δεν αντιμετωπίστηκαν ή αντιμετωπίστηκαν περιορισμένα στην αξιολόγηση των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων, όπως :

• προβλήματα σχετικά με τις δυνατότητες αξιολόγησης και παρακολούθησης που εντοπίστηκαν κατά την προηγούμενη προγραμματική περίοδο

• συνοχή μεταξύ επιχειρησιακών (σε επίπεδο μέτρου) και γενικών στόχων

• ποσοτικοποίηση των στόχων και των βασικών ανισοτήτων

• αξιοπιστία και βαθμός κάλυψης των αναγκών παρακολούθησης και αξιολόγησης

• μέτρα σύγκρισης και ειδικές διαδικασίες (benchmarking) σε τομείς που είναι δύσκολο να ποσοτικοποιηθούν

• αναμενόμενες επιπτώσεις και αποτελέσματα σε σχέση με τους ειδικούς και τους επιχειρησιακούς στόχους

• εντοπισμό των απαιτούμενων βελτιώσεων στην υλοποίηση και παρακολούθηση

• αξιολόγηση των κριτηρίων επιλογής έργων και του βαθμού που αυτά ενισχύουν την αποτελεσματικότητα

• το βαθμό ύπαρξης ειδικών ρυθμίσεων για καινοτόμες ενέργειες

Ιδιαίτερο βάρος θα πρέπει να δοθεί στην ανάλυση της κατάστασης σχετικά με την ανταγωνιστικότητα και την καινοτομία (ιδίως στις ΜΜΕ), την απασχόληση και τους ανθρώπινους πόρους , το περιβάλλον και την ισότητα μεταξύ ανδρών και γυναικών, σημεία στα οποία εντοπίστηκαν κατά τις προηγούμενες φάσεις των διαπραγματεύσεων με την Ε.Ε. και τα περισσότερα προβλήματα επάρκειας των αξιολογήσεων.

Η εκ των προτέρων αξιολόγηση θα πρέπει επίσης να διατυπώσει άποψη, για την ευστοχία του προβλεπόμενου τρόπου εφαρμογής και παρακολούθησης καθώς και για το βαθμό συνέπειας των περιεχομένων του προγράμματος με τις Κοινοτικές Πολιτικές.

Τα στοιχεία που θα παρουσιαστούν στην αξιολόγηση, αν και διαφέρουν από τομέα σε τομέα, ενδεικτικά θα μπορούσαν να ομαδοποιηθούν σε εκείνα που σχετίζονται :

• Με την ποσοτικοποίηση των στόχων (εκτιμήσεις για το έτος βάσης , το μέσο της προγραμματικής περιόδου (2003) και το 2006) και τη διασύνδεσή τους με τα αναμενόμενα αποτελέσματα.

• Με την τεκμηρίωση της συμβατότητας των παρεμβάσεων με τις Κοινοτικές πολιτικές.

• Με την εξασφάλιση της συμβατότητας και της συμβολής των παρεμβάσεων στη γενικότερη αναπτυξιακή πολιτική της χώρας καθώς και σε άλλες ανάλογης σημασίας πολιτικές (π.χ. περιβάλλον, απασχόληση).

Επισημαίνεται ιδιαίτερα η προσοχή που πρέπει να δοθεί στην ποσοτικοποίηση των στόχων για το 2003, καθώς η επίτευξή τους θα αποτελέσει μεταξύ των άλλων κριτήριο για την κατανομή του αποθεματικού επίδοσης.

Υπενθυμίζεται ότι στο επίπεδο του Συμπληρώματος Προγραμματισμού εξειδικεύονται οι δείκτες που αναφέρονται στα κριτήρια αποτελεσματικότητας που περιλαμβάνουν δείκτες φυσικών αποτελεσμάτων (εκροών) και δείκτες αποτελεσμάτων, που εκτιμούν, οι μεν πρώτοι το φυσικό αντικείμενο (χλμ δρόμου, αριθμό ενισχυομένων ΜΜΕ, καταρτιζομένων κλπ) που προβλέπεται να υλοποιηθεί με τους αντίστοιχους πόρους που διατίθενται, οι δε δεύτεροι, τις πρώτες άμεσες ωφέλειες (μείωση χρόνου διαδρομής, αύξηση δυναμικότητας υποδομών, μείωση μεταφορικού κόστους κλπ) για τους άμεσους αποδέκτες από την υλοποίηση του Επιχειρησιακού Προγράμματος.

Είναι γνωστό ότι κατά τη διάρκεια του Β’ ΚΠΣ έγιναν σημαντικές μεταρρυθμίσεις για τη βελτίωση της διαχειριστικής ικανότητας του συστήματος διοίκησης των αναπτυξιακών προγραμμάτων. Αποτέλεσμα και των μεταρρυθμίσεων αυτών ήταν η Ελλάδα να ανταποκριθεί με επιτυχία στις προκλήσεις του ΚΠΣ. Αυτό έχει αναγνωριστεί κατ’ επανάληψη και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή.

Παράλληλα όμως το Β’ ΚΠΣ έδωσε πολύτιμες εμπειρίες και μας “υπέδειξε” την ανάγκη έντασης της προσπάθειας μας προκειμένου να ανταποκριθούμε στις ποιοτικές και ποσοτικές απαιτήσεις τέτοιας εμβέλειας παρεμβάσεων. Όλοι πλέον γνωρίζουμε το είδος και τη φύση των δυσκολιών που είχε το σύστημα εφαρμογής της προηγούμενης προγραμματικής περιόδου.

Το θέμα των μηχανισμών εφαρμογής αποτέλεσε ένα μείζον ζήτημα και για τη νέα διαρθρωτική παρέμβαση του Γ’ ΚΠΣ, κυρίως, λόγω:

• Του αυξημένου μεγέθους και της φύσης της παρέμβασης
• Της πολύ μεγαλύτερης απαίτησης για ποιότητα και αποτελεσματικότητα
• Του νέου πλαισίου εταιρικής σχέσης με την Ε.Ε.

Είναι γνωστό ότι οι νέοι κανονισμοί των Διαρθρωτικών Ταμείων διαμορφώνουν ένα νέο πλαίσιο εταιρικής σχέσης. Στο πλαίσιο αυτό έχουμε:

• Αποστασιοποίηση της Ε.Ε. (σε αντίθεση με ότι συμβαίνει στο Β’ ΚΠΣ) από τις διαδικασίες προγραμματισμού και επιλογής έργων.
• Ενίσχυση του ελεγκτικού ρόλου της Ε.Ε. και δυνατότητα επιβολής αυστηρών ποινών.
• Μεταφορά της ευθύνης στο Κράτος – Μέλος και υποχρέωση του να τηρεί συγκεκριμένες διακριτές διαχειριστικές και ελεγκτικές διαδικασίες με θεσμοθετημένες ευθύνες των αρμοδίων αρχών.
• Υπαρκτό τον κίνδυνο οριστικής πλέον απώλειας πόρων σε περίπτωση καθυστερήσεων στη χρήση των πόρων.

Συμπερασματικά η ανάγκη βελτίωσης της αποτελεσματικότητας, της ποιότητας και της διαφάνειας στη νέα αναπτυξιακή παρέμβαση, άλλα και οι αυξημένες απαιτήσεις των νέων κανονισμών, επέβαλλαν την υιοθέτηση ενός συστήματος διοίκησης και διαχείρισης του Γ’ ΚΠΣ, διαφοροποιημένου σε σχέση με αυτό του Β’ ΚΠΣ. Η χώρα μας αναλαμβάνει πλέον σημαντικές ευθύνες για τη διασφάλιση της χρηστής και αποτελεσματικής χρήσης των πόρων. Το σύστημα αυτό συζητήθηκε και σχετικά πρόσφατα, στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων που έγιναν, συμφωνήθηκε με την Ε.Ε.

Σύμφωνα με το νέο πλαίσιο εφαρμογής:

• Διαχωρίζονται σαφώς οι λειτουργίες, οι αρμοδιότητες και οι ευθύνες των οργάνων που θα υποστηρίζουν το νέο σύστημα. Δεν μπορούν τα όργανα αυτά, παράλληλα με τις διαχειριστικές και ελεγκτικές αρμοδιότητες που έχουν, να είναι και φορείς υλοποίησης των έργων και δράσεων.
• Τα όργανα που προβλέπονται εντάσσονται στη λειτουργίες του κράτους λόγω των σημαντικών ευθυνών που αναλαμβάνουν, άλλα και λόγω του ότι εξυπηρετούν ευρύτερους στόχους για τον εκσυγχρονισμό της δημόσιας διοίκησης. Θα είναι ειδικές υπηρεσίες κατάλληλα συγκροτημένες για την εξυπηρέτηση του στόχου της αποτελεσματικής εφαρμογής του ΚΠΣ.
• Καθιερώνονται ενιαίες και τυποποιημένες διαδικασίες για τη διαχείριση, τον έλεγχο, τις ροές χρηματοδοτήσεων.

• Μεταβάλλεται ουσιαστικά η φιλοσοφία και το πλαίσιο των χρηματοδοτήσεων. Με την κατάργηση των ετήσιων προκαταβολών από την Ε.Ε. (πλην μιας αρχικής προκαταβολής που δίδεται με την έγκριση του Προγράμματος), το Κράτος Μέλος (προ)χρηματοδοτεί τα έργα με δική του ευθύνη. Η χρηματοδότηση από πλευράς Ε.Ε. θα γίνεται απολογιστικά, βάσει δεδηλωμένων και πιστοποιημένων δαπανών, (που θα καταγράφονται στο ΟΠΣ “ΕΡΓΟΡΑΜΑ”) σε επίπεδο Νομικής Δέσμευσης (υποέργο). Αυτό οδηγεί στην ανάγκη διαμόρφωσης ενός εξορθολογισμένου συστήματος χρηματοδότησης των φορέων υλοποίησης, με την ευθύνη των Διαχειριστικών Αρχών.

• Υιοθετείται ένα πολυεπίπεδο σύστημα ελέγχων στο πλαίσιο λειτουργίας των Διαχειριστικών Αρχών (πρωτοβάθμιος έλεγχος), της Αρχής Πληρωμής (δευτεροβάθμιος έλεγχος) και του Εξωτερικού Δημοσιονομικού Ελέγχου (τριτοβάθμιος έλεγχος). Το σύστημα ελέγχου πρέπει να διασφαλίζει στο 100% τη νομιμότητα και κανονικότητα της διαχείρισης. Οποιαδήποτε απόκλιση θα επιφέρει αντίστοιχη ποινή που θα καταλογίζεται στους υπεύθυνους.
• Καθιερώνεται ένα ενιαίο σύστημα αξιολόγησης, επιλογής και ένταξης έργων στα Προγράμματα. Στη διαδικασία αυτή μπαίνουν κανόνες συνεργασίας μεταξύ άμεσα εμπλεκομένων φορέων.

• Καθίσταται υποχρεωτική η μηχανοργάνωση της διαδικασίας ένταξης, χρηματοδότησης, παρακολούθησης και ελέγχου των δράσεων. Η ηλεκτρονική ανταλλαγή στοιχείων με την Ε.Ε. καθίσταται ο μοναδικός τρόπος επικοινωνίας σε ότι αφορά τις παρεμβάσεις και τις πράξεις του ΚΠΣ.

Η αποτελεσματικότητα της νέας παρέμβασης σε μεγάλο βαθμό θα εξαρτηθεί από τη λειτουργία όλων όσων εμπλέκονται με την εφαρμογή του ΚΠΣ στο πλαίσιο του νέου συστήματος. Ενός συστήματος που θέτει κανόνες στη διαχείριση και στον έλεγχο, που επιμερίζει ευθύνες, που θέτει κριτήρια στην επιλογή των έργων. Ενός συστήματος όμως που παράλληλα στηρίζεται στις αναγκαίες πολιτικές διεργασίες που επιβάλλει ο αναπτυξιακός σχεδιασμός της χώρας. Οι διεργασίες αυτές πρέπει να αντανακλούν τις ανάγκες και προτεραιότητες της κοινωνίας και να αναδεικνύουν τα σκόπιμα και ώριμα έργα, εισάγοντας στοιχεία ιεράρχησης των αναγκών.

Στο πλαίσιο του νέου συστήματος συγκροτούνται τα παρακάτω όργανα:

1. Διαχειριστική Αρχή ΚΠΣ

Ειδική υπηρεσία στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας. Έχει τη συνολική ευθύνη προγραμματισμού και εξασφάλισης της αποτελεσματικότητας και νομιμότητας της διαχείρισης και της εφαρμογής του ΚΠΣ.

2. Διαχειριστικές Αρχές Επιχειρησιακών Προγραμμάτων

Ειδικές υπηρεσίες στους φορείς ευθύνης των Προγραμμάτων (Υπουργεία και Περιφέρειες). Έχουν την κύρια ευθύνη για την αποτελεσματικότητα και κανονικότητα της διαχείρισης και της εφαρμογής των Προγραμμάτων.

3. Αρχή Πληρωμής

Ειδική υπηρεσία στο Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας. Έχει ως αποστολή την εξασφάλιση των απρόσκοπτων χρηματοδοτικών ροών για τις παρεμβάσεις του ΚΠΣ.

4. Επιτροπή Εξωτερικού Δημοσιονομικού Ελέγχου

Παράλληλα με τα όργανα αυτά λειτουργεί η Επιτροπή Παρακολούθησης στο πλαίσιο του ΚΠΣ και του κάθε Επιχειρησιακού Προγράμματος. Είναι κυρίως ένα “πολιτικό” όργανο στο οποίο συμμετέχουν κοινωνικοί και οικονομικοί εταίροι με εποπτικές και στρατηγικές αρμοδιότητες. Η Ε.Π. καθορίζει τα κριτήρια επιλογής των έργων και έχει την κύρια ευθύνη για τον έλεγχο της αποτελεσματικότητας και της ποιότητας εκτέλεσης του Προγράμματος.

Η εφαρμογή και η οργάνωση της διαχείρισης του ΚΠΣ θα υποστηρίζεται από την Μονάδα Οργάνωσης της Διαχείρισης (ΜΟΔ). Η υποστήριξη αυτή συνιστάται κυρίως σε θέματα οργάνωσης των Διαχειριστικών Αρχών. στην επιλογή στελεχών, στη μεταφορά τεχνογνωσίας με την συνεχή κατάρτιση των στελεχών, στην επεξεργασία συστημάτων και εργαλείων οργάνωσης της διαχείρισης.

Τα παραπάνω όργανα υποστηρίζονται στη λειτουργία τους από το ΟΠΣ “ΕΡΓΟΡΑΜΑ”, το οποίο έχει εγκατασταθεί και λειτουργεί στις Γραμματείες των Επιτροπών Παρακολούθησης του Β’ ΚΠΣ. Επίσης, θα αναπτυχθούν περαιτέρω εφαρμογές του ΟΠΣ, για τη κάλυψη πρόσθετων λειτουργιών των οργάνων του ΚΠΣ και των τελικών δικαιούχων, οι οποίες και θα ενταχθούν στο Ε.Π. “Κοινωνία της Πληροφορίας”.

Το ΟΠΣ “ ΕΡΓΟΡΑΜΑ” καλύπτει όλες τις λειτουργίες οι οποίες αναφέρονται και περιγράφονται στις διατάξεις εφαρμογής του ΚΠΣ και των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων. Η υποχρέωση των φορέων για την παροχή των απαραίτητων στοιχείων καλύπτεται με Νόμο και θα εξειδικευθεί με Υπουργικές Αποφάσεις.

Επιπλέον, οι έλεγχοι που θα πραγματοποιούν όλες οι ελεγκτικές αρχές, σε όλα τα επίπεδα του Γ’ ΚΠΣ, θα στηρίζονται στα στοιχεία και τα αρχεία που επισήμως θα καταχωρούνται στο ΟΠΣ “ΕΡΓΟΡΑΜΑ”. Τα πορίσματα των ελέγχων, οι απαντήσεις και οι τελικές αποφάσεις θα καταχωρούνται επίσης σ’ αυτό.

Η ανάγκη διαχωρισμού των αρμοδιοτήτων, λειτουργιών και ευθυνών των εμπλεκομένων με την παρακολούθηση, διαχείριση και έλεγχο φορέων και οργάνων και κυρίως η ανάγκη ισχυρής κατοχύρωσής τους, επέβαλαν την θεσμοθέτηση του νέου συστήματος εφαρμογής.

Για το σκοπό αυτό προωθήθηκε η σχετική επεξεργασία προετοιμασίας ειδικού νομοσχεδίου που αυτές τις ημέρες ολοκληρώνεται και κατατίθεται στη Βουλή για ψήφιση.

Στο πλαίσιο αυτού του νομοσχεδίου:

1. Θεσμοθετούνται οι αρμοδιότητες και οι λειτουργίες των προβλεπόμενων οργάνων, τόσο σε επίπεδο ΚΠΣ, όσο και Επιχειρησιακών Προγραμμάτων.
2. Οριοθετούνται οι μεταξύ τους σχέσεις.
3. Προβλέπεται ο τρόπος συγκρότησης των οργάνων αυτών.
4. Παρέχονται στους φορείς ευθύνης των Προγραμμάτων τα μέσα για την εκπλήρωση της αποστολής τους.
5. Δίνεται η δυνατότητα υποστήριξης των φορέων που έχουν την άμεση ευθύνη υλοποίησης των έργων και δράσεων.

Στο συνημμένο χρονοδιάγραμμα προβλέπονται οι κρίσιμες φάσεις για την έναρξη της διαδικασίας ένταξης έργων στα Επιχειρησιακά Προγράμματα.

Ειδικότερα προβλέπονται :

1. Ψήφιση νομοσχεδίου.
2. Έκδοση κοινών Υπουργικών Αποφάσεων για τη σύσταση των Διαχειριστικών Αρχών. Το ΥΠΕΘΟ επεξεργάζεται τις ΚΥΑ που προβλέπονται στο σχέδιο Νόμου.
3. Συγκρότηση Διαχειριστικών Αρχών στους φορείς ευθύνης των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων (Υπουργεία και Περιφέρειες).
4. Συγκρότηση της Αρχής Πληρωμής (ΥΠΕΘΟ).
5. Έγκριση Επιχειρησιακών Προγραμμάτων από την Ε.Ε.
6. Έκδοση ΚΥΑ για τη συγκρότηση των Επιτροπών Παρακολούθησης. Το ΥΠΕΘΟ επεξεργάζεται σχέδιο ΚΥΑ.
7. Κατάρτιση Συμπληρώματος Προγραμματισμού, έγκριση του από την Επιτροπή Παρακολούθησης και υποβολή του για ενημέρωση στην Ε.Ε.
8. Κατάρτιση κριτηρίων επιλογής έργων και έγκριση τους από την Επιτροπή Παρακολούθησης.
9. Εφαρμογή από τις Διαχειριστικές Αρχές της διαδικασίας ένταξης των έργων.

Όπως είναι γνωστό ο κανονισμός προβλέπει τη δυνατότητα αναδρομικής επιλεξιμότητας των δαπανών από 1-1-2000. Η χώρα μας μερίμνησε να υποβάλει εγκαίρως όλα τα Επιχειρησιακά Προγράμματα του ΚΠΣ ώστε να μπορεί να εκμεταλλευτεί πλήρως τη δυνατότητα αυτή. Είναι προφανές ότι η αξιοποίηση της δυνατότητας αυτής οδήγησε στην ανάγκη υιοθέτησης μιας προσωρινής διαδικασίας ένταξης έργων μέχρι να τεθούν σε εφαρμογή οι συμφωνηθείσες ρυθμίσεις για τη διαχείριση του Γ’ ΚΠΣ. Για το σκοπό αυτό εκδόθηκαν από το ΥΠΕΘΟ ειδικές εγκύκλιοι προς όλους τους φορείς ευθύνης (Υπουργεία, Περιφέρειες, Νομαρχιακές Αυτοδιοικήσεις κλπ.) οι οποίες προβλέπουν τη διαδικασία που θα πρέπει να ακολουθήσει προκειμένου έργα και μελέτες προετοιμασίας του Γ’ ΚΠΣ να εγγραφούν στο ΠΔΕ και να έχουν τη δυνατότητα χρηματοδότησης κατά το μεταβατικό στάδιο.

Επισημαίνεται ότι η εν λόγω διαδικασία ένταξης στο ΠΔΕ για το Γ’ ΚΠΣ αφορά κυρίως έργα επείγοντα, απολύτως ώριμα, σαφούς επιλεξιμότητας από

τα Διαρθρωτικά Ταμεία και με σχεδόν βέβαιη την μελλοντική ένταξή τους στα νέα Επιχειρησιακά Προγράμματα. Είναι προφανές ότι αστοχίες όσον αφορά τα παραπάνω θα δημιουργούσαν σοβαρά προβλήματα δημοσιονομικής, αλλά και άλλης φύσεως.

Με βάση τις παραπάνω εγκυκλίους οι Περιφέρειες και τα Υπουργεία αποστέλλουν στο ΥΠΕΘΟ τις προτάσεις τους για ένταξη στο ΠΔΕ έργων και μελετών προετοιμασίας του Γ’ ΚΠΣ. Οι προτάσεις αυτές (που συνοδεύονται από συνοπτικό Τεχνικό Δελτίο Έργου συμβατό με το νέο Πληροφοριακό Σύστημα) θα πρέπει να έχουν τη σύμφωνη γνώμη των Υπουργείων (εφ’ όσον πρόκειται για έργα που εντάσσονται μεν στα Περιφερειακά Προγράμματα, αλλά εκτελούνται από κεντρικούς φορείς), των Περιφερειακών Συμβουλίων ή Νομαρχιακών Συμβουλίων (εφ’ όσον πρόκειται για έργα των Περιφερειακών ή Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων).

Οι προτάσεις αξιολογούνται από το ΥΠΕΘΟ όσον αφορά την επιλεξιμότητά τους, το βαθμό προτεραιότητας και του επείγοντος και για το εάν συνάδουν με τους στόχους του νέου προγράμματος στο οποίο αναφέρονται.

Υπενθυμίζεται ότι τα παραπάνω συνιστούν μία προσωρινή διαδικασία. Η οριστική διαδικασία έγκρισης και ένταξης έργων στα νέα επιχειρησιακά Προγράμματα, στο πλαίσιο λειτουργίας του νέου συστήματος, διαμορφώνεται σε μία διαφορετική βάση. Η διαδικασία αυτή προϋποθέτει :

• Συγκρότηση της Διαχειριστικής Αρχής καθώς και της Επιτροπής Παρακολούθησης του Ε.Π.
• Έγκριση των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων

• Σύνταξη και έγκριση του Συμπληρώματος Προγραμματισμού
• Έγκριση συγκεκριμένων κριτηρίων επιλογής έργων από την Επιτροπή Παρακολούθησης σχετικά με την επιλεξιμότητα, την πληρότητα και ωριμότητα, καθώς και την σκοπιμότητα των έργων.
• Υποχρεωτική καταχώρηση των αναγκαίων στοιχείων των υπό ένταξης έργων στο ΟΠΣ“ΕΡΓΟΡΑΜΑ”. Θα πρέπει να τηρούνται πλήρως συμπληρωμένα τα έντυπα ένταξης του ΟΠΣ (Συνοπτικό Τεχνικό Δελτίο

Εργου/Υποέργου) καθώς και τα έντυπα παρακολούθησης (Μηνιαίο Δελτίο Δήλωσης Δαπανών και Τριμηνιαίο Δελτίο Παρακολούθησης Εργου/Υποέργου).

Το Πρόγραμμα Δημοσίων Επενδύσεων με βάση και τις οδηγίες που έχουν δοθεί, χρηματοδοτεί απρόσκοπτα τα έργα και τις μελέτες του Γ΄ΚΠΣ. Διαθέσιμοι πόροι ύψους 700 δις δρχ. για το έτος 2000 έχουν προβλεφθεί για το σκοπό αυτό. Οι πόροι αυτοί είναι απόλυτα επαρκείς να ικανοποιήσουν όλες τις ανάγκες χρηματοδότησης ωρίμων, επιλέξιμων και σκόπιμων έργων.

Σε συνέχεια των παραπάνω οι φορείς ευθύνης των προγραμμάτων για την αμέσως επόμενη περίοδο καλούνται να προωθήσουν τις διαδικασίες σύνταξης του Συμπληρώματος Προγραμματισμού, καθώς και τις διαδικασίες που θα ενεργοποιήσουν το νέο πλαίσιο εφαρμογής σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στις διατάξεις εφαρμογής των προγραμμάτων και στο ειδικό νομοσχέδιο που κατατίθεται στη Βουλή.

Σχετικά με το συμπλήρωμα Προγραμματισμού θεωρούμε ότι με την προετοιμασία που έχει γίνει (στο πλαίσιο της κατάθεσης των Επιχειρησιακών Προγραμμάτων) έχει συγκεντρωθεί το αναγκαίο υλικό από τους φορείς ευθύνης, ώστε να μπορεί σύντομα να υποβληθεί στο ΥΠΕΘΟ. Υπενθυμίζετε ότι στη φάση αυτή είναι σκόπιμο οι φορείς ευθύνης να θέσουν προς τους φορείς των προτάσεων προσωρινά κριτήρια ένταξης έργων ή κατηγοριών έργων (επιλεξιμότητα, σκοπιμότητα, ωριμότητα κλπ) ώστε να ληφθούν υπ όψη κατά τη διατύπωση των προτάσεων τους. Επίσης είναι σκόπιμο οι κατηγορίες έργων που προτείνονται από τους φορείς των προτάσεων να συνοδεύονται , για τα κυριότερα τουλάχιστον από αυτά από συνοπτικά τεχνικά δελτία, αλλά και από μια σύντομη έκθεση σκοπιμότητας.

Σε ειδικές τεχνικές συναντήσεις που προγραμματίζονται για το επόμενο διάστημα θα επιλυθούν ειδικότερα ζητήματα σχετικά με το Συμπλήρωμα Προγραμματισμού.

Για το κρίσιμο θέμα του νέου πλαισίου εφαρμογής του Γ΄ΚΠΣ προγραμματίζονται για το αμέσως επόμενο διάστημα ειδικές συναντήσεις με τους φορείς ευθύνης προκειμένου να τεθούν υπ’ όψη και άμεσα να ενεργοποιηθούν οι ακριβείς διαδικασίες υλοποίησης του πλαισίου αυτού.

Για περισσότερες πληροφορίες, παρακαλούμε να απευθύνεστε στο ΥΠΕΘΟ, Διεύθυνση Περιφερειακής Πολιτικής, κ.Ν. Κομνηνίδη, τηλ.: 3332381 – 3.

Ο Υφυπουργός Εθνικής Οικονομίας

ΧΡΗΣΤΟΣ ΑΣΤ. ΠΑΧΤΑΣ